×

متغیر چیست ؟ و طبقه بندی متغیرها

متغیر چیست ؟چیزی است که می تواند از لحاظ مقدار تغییر کند ومعمولا می تواند ارزشهای عددی متفاوتی را بپذ یرد.ایده اصلی در یک تحقیق بوده ومفهومی است که تغییر می کند .کمیتی است که در دامنه ای معین می تواند از یک فرد به فرد دیگر یا ازیک مشاهده به مشاهده دیگر مقادیر مختلفی را اختیار کند.

یک مفهوم است که بیش از دویا چندارزش یا عدد به آن اختصاص داده می شود.شرایط یا خصایصی هستند که محقق آنهاراکنترل ، دستکاری  یا مشاهده می کند.

 

طبقه بندی متغیرها

طبقه بندی نوع اول : 

       الف) متغیر وابسته: متغیری است که هدف محقق تشریح یا پیش بینی تغییرپذیری درآن است

یک متغیراصلی  است که به صورت یک مساله حیاتی برای تحقیق مورد بررسی قرار می گیرد.

متغیری است که تغییرات آن تحت تاثیر متغیر مستقل قرارمی گیرد.

 

   متغیر وابسته در سه دسته کلی زیر طبقه بندی شده اند :

۱ – محیطی

۲ – دستور العملی

۳ – تاکیدی

   ب)  متغیر مستقل:

متغیری است که روی متغیر وابسته بصورت مثبت یا منفی تاثیر می گذارد.

یک ویژگی از محیط فیزیکی یا اجتماعی است که بعد ازانتخاب ،دخالت یا دستکاری شدن توسط محقق،مقادیری را می پذیردتا تاثیرش بر روی متغیر دیگر مشاهده شود.

شرایط یا خصایصی هستند که محقق در عمل آنهارا برای اثبات ارتباطشان باپدیده موردمشاهده دستکاری می کند.

  ج)  متغیر تعدیل گر:

متغیری که دارای تاثیری قوی بررابطه بین متغیر مستقل ومتغیر وابسته است .

متغیری کیفی وکمی است که جهت یا میزان رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته را تحت تاثیر قرار می دهد.

نقش متغیر تعدیل گر درپژوهش علمی ومدل تحلیلی آن شبیه نقش کاتالیزوردر شیمی است که بدون آنکه در واکنش دخالت کند معین می کند که واکنش مورد نظر چگونه پیش خواهدرفت .

د)  متغیر مداخله گر:

متغیری است که  محقق برای استنتاج از نحوه  تاثیر متغیر مستقل برمتغیر وابسته مورد نظر قرار می دهد،تاثیر متغیر مداخله گر را نه می توان کنترل کرد ونه بطور مستقیم ومستقل ازسایر متغیرهامشاهده کرد.

اصطلاحی به منظور توجیه وتبیین فرآیندهای ذهنی ودرونی است که مستقیما مشاهده پذیر نیست.

 ه)  متغیر کنترل:

دریک تحقیق اثر تمام متغیرها رابریکدیگر نمی توان به طور همزمان مورد مطالعه قرارداد بنابراین محقق اثر برخی ازمتغیرهاراکنترل نموده ویاآنها راخنثی می کند .

تفاوت متغیر کنترل با تعدیل گر آن است که اثرات متغیرهای کنترل ازمیان می رود درحالی که اثرات متغیرهای تعدیل گر مورد مطالعه قرار می گیرد.

 

طبقه بندی نوع دوم :

  الف)متغیر فعال :متغیری که پژوهشگر درآن دخل وتصرف ودستکاری

می کند وآن را به هر مقدارکه متمایل است تغییر می دهد.

ب) متغیر خصیصه ای: متغیری راگویند که پژوهشگر قادربه تغییر دلخواه آن نباشد.

 

طبقه بندی نوع سوم :

الف)متغیر کیفی :

به متغیری اطلاق می شود که اختلاف وتغییرات بین میزانهای مختلف آن کیفی است وبرای ثبت آن ممکن است از روشهای دیگری غیر از بکاربردن عدداستفاده شود.

 

 ب) متغیر کمی :

به متغیری اطلاق می شود که برای اندازه گیری آنها می توان اعداد را به وضعیت آزمود نی وبرطبق قاعده ای معین منتسب کرد،این گونه متغیرهابه دو دسته تقسیم می شود:

متغیرکمی پیوسته

متغیرکمی گسسته

 

 طبقه بندی نوع چهارم :

الف)متغیر پیوسته :  متغیری است که قادر به قبول مجموعه ای از ارزشهای منظم کم تا زیاد دریک دامنه یا فاصله معین باشد.

ب)متغیر گسسته :  متغیری است که افراد در آن ازلحاظ یک صفت یا ویژگی به رده های دو یا چند تایی تقسیم می شوند .

طبقه بندی نوع پنجم :

الف)متغیردوارزشی :

به متغیری اطلاق می شود که به آن دو ارزش یا دو عدد نسبت داده می شود مانند زن یا مرد.

 ب) متغیرچند ارزشی :

به متغیری اطلاق می شود که بیش از دو ارزش یا دو عدد  به آن اختصاص داده می شود مانند سطح تحصیلی.

 

منبع : گروه تحقیقاتی نخبگان برتر – انجام پایان نامه – انجام مقاله – انجام پروپوزال