×

فرآیندهای نظریه پردازی و نظریه آزمایی

گروه تحقیقاتی نخبگان برتر:

 

نظریه به واقع مجموعه از گزاره ها ی به هم پیوسته است که در سطح کلان شروع میشود و تا سطحی خرد ادامه می یابد. اگر گفته می شود که نظریه مجموعه ای از فرضیات است باید توجه داشت که این فرضیات به هم پیوسته اند و یک کلیت منسجم را تشکیل می دهند. این کلیاتِ منسجم شامل فرضیات و گزارهایی است که به صورت سلسله مراتبی و بهم پیوسته با هدف پاسخ گویی به پرسشهای مورد نظر در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. یک نظریه در بطن خود به صورت آشکار یا پنهان قضاوتی در باره ی نحوه ی شناخت جهان و نحوه شناخت انسان ارائه می دهد.
نظریه به صورت پیدا یا پنهان در بطن خود یک جهان بینی و گرایش معرفت شناسانه دارد و به واقع در باره نوع شناخت «تجربی، حسی، عقلی یا ذهنی » قضاوت می کند. سطح کلان نظریه به واقع سطح معرفت شناسی آن است. به عنوان مثال، شناخت رفتار انسان یک سطح کلان از نظریه است.
سطوح خردتر نظریه میتواند حوزه های خاصی را در بر گیرد. به عنوان مثال رفتار سیاست خارجی یک کشور در یک حوزه خاص. نظریه یا فرضیه هر دو روابط علی و معلولی بین پدیده ها را بیان می کنند. با این تفاوت که نظریه سطحی کلان تر دارد و روابط بین پدیده های بیشتری را شامل می شود.

مشاهدات ، مستلزم تبیین اند ، ولی به همان ترتیب هم باید در برابر واقعیت به آزمون درآیند، کافی نیست که فقط داده ها و واقعیتها را گردآوری کرد ، همچنین کافی نیست که فقط به تبیین بپردازیم بدون آنکه آن را در برابر واقعیت به آزمون بکشیم.تحقیق ، متضمن ارتباط مستمری بین مشاهده و تبیین ، گردآوری داده های بیشتر برای آزمون تبیین اولیه و پالایش تبیین نظریه ….. است.

ارائه تبیین مناسب ، متضمن دو فرآیند مرتبط بهم زیر است:

الف – نظریه پردازی

ب –  نظریه آزمایی

 

نظریه پردازی

فرآیندی است که با یک رشته مشاهدات آغاز شده به ساختن نظریه هایی درباره این مشاهدات منتهی می شود ، به این نظریه پردازی نظریه زمینی هم گویند زیرا مبتنی بر مشاهده است برخی آن را نظریه بعد از واقعه یا نظریه پسینیمی خوانند زیرا نظریه بعد از مشاهده ، نه قبل از آن می آید.

بطور کلی در پی انجام مشاهدات خاص ، پرسشی اساسی مطرح

می شود که آیا این مشاهده مورد خاصی از عامل عام تری است؟ در صورتی که چنین باشد می توان به درک بهتری از اهمیت و معنای آن مشاهده خاص برآمد.

 

نظریه آزمایی

در آزمون هر نظریه ، از آن نظریه سود می جوییم تا مشاهداتمان را هدایت کند، در اینجا از عام به خاص حرکت می کنیم. مشاهدات باید آزمون تعیین کننده نظریه باشند.

 

منبع : گروه تحقیقاتی نخبگان برتر – انجام پایان نامه – انجام مقاله – انجام پروپوزال