×
تحقیق تجربی (طرح آزمایش)

درتحقیق اجتماعی ،هنگامی از روش طرح آزمایش استفاده می شود که هدف اصلی تحقیق ،آزمایش واکنش یا اثر خاصی باشد.کانون توجه در آزمایش باید رویدادهای باشد که رخ بدهد یا آن لحظه ای باشد که علتی باعث معلولی می شود .

آزمایش ،فرآیند ایجاد مشاهده علت یک اثر است.

برای انجام ساده ترین طرح آزمایش حداقل به یک گروه تجربی یک گروه کنترل نیاز هست.

یک تحقیق تجربی برای بالا بردن اعتبار خود ناگزیر از داشتن ویژگی­ها و خصلت­های زیر است:

الف) کنترل. ویژگی اصلی یک تحقیق آزمایشی کنترل است. آزمایش باید به نحوی برنامه ­ریزی و سازماندهی شود که مانع حضور متغیرهای مزاحم و اخلال­گر شود؛ زیرا این متغیرها نتایج آزمایش را خدشه­ دار می­کنند.

 

ج) تکرار آزمایش. به منظور کاهش خطاهای ناشی از نابرابری صفات آزمودنی­ها و جفت­ها، محقق باید آزمایش را تکرار کند؛ یعنی اینکه جفت­های متعددی را از جامعۀ مورد مطالعه انتخاب نماید و آزمایش را در مورد هر یک به طور جداگانه یا هم­زمان و در عرض یکدیگر انجام دهد.

د) قابلیت تعمیم. گفته شد که هدف اصلی تحقیق تجربی کشف روابط علت و معلولی بین متغیرهاست؛ بنابراین، باید نتایج آن قابل تعمیم باشد، یعنی بتوان از آن قضیه کلی ساخت و بر مصادیق آن حمل کرد. برای دستیابی به چنین نتیجه­ای محقق باید نکات زیر را رعایت کند:

  1. از اصل کنترل متغیرها غفلت نکند
  2. در انتخاب افراد نمونه به روش تصادفی اقدام کند و از برابری و یکسانی کمّی و کیفی آنها اطمینان حاصل نماید.
  3. تأثیر اشتباهات آماری را در انتخاب نمونه و طبقه ­بندی و تجزیه و تحلیل داده­ها به حداقل برساند.
  4. محیط آزمایش را به صورت طبیعی و عادی نگه دارد و از تبدیل آن به فضای تصنعی جلوگیری کند.
  5. در انجام دادن فعالیت­های تحقیقاتی و مراحل کار و نتیجه ­گیری تعجیل نکند.
  6. آزمایش­ها را در موقعیت­ها و شرایط و جفت­های مشابه تکرار نموده، از یکسانی نتایج اطمینان حاصل نماید.
  7. از اعتبار درونی آزمایش (تأثیر انحصاری متغیر مستقل در متغیر تابع) و نیز از اعتبار بیرونی آن (قابلیت تعمیم نتایج تحقیق در زمان­ها و مکان­های دیگر برای موارد مشابه) مطمئن شود.

ﻫ) اعتبار تحقیق آزمایشی

انواع طرح های آزمایشی

طرح های آزمایشی را می توان درسه دسته کلی طبقه بندی کرد:

الف – طرح های تجربی مقد ما تی

(محقق قادر به کنترل ونظارت عوامل نیست).

ب – طرح های نیمه تجربی

(محقق به کنترل ونظارت برخی از عوامل می پردازد ودر واقع در آزمایش های میدانی بکار گرفته می شود).

ج– طرح های تجربی حقیقی

(تمامی منابع وعواملی که سبب بی ارزشی روایی داخلی وخارجی تحقیق  می شود مورد کنترل وبازبینی قرار می گیردودرآزمایش های آزمایشگاهی  بکار گرفته می شوند).

 

منبع : گروه تحقیقاتی نخبگان برتر – انجام پایان نامه – انجام مقاله – انجام پروپوزال