×

انواع ابزارها _‌ بررسی (مراجعه به) مدارک و اسناد

گروه تحقیقاتی نخبگان برتر:

 

داده هایی که در تحقیق به کار برده می شوند ممکن است «اولیه» یا «ثانوی» باشند. داده های اولیه را محقق به صورت دست اول و بیشتر از طریق مشاهده، پرسشنامه و مصاحبه به دست می آورد. «داده های ثانوی» از منابع دیگر و به صورت گوناگون به دست می آیند. این داده ها پیش از آن که پژوهشگر تحقیق را آغاز کند تولید شده و موجودند، منابع این داده ها را می توان به چند دسته زیر تقسیم کرد:

   الف: داده های موجود در اسناد تحقیقات گذشته

گاه یک محقق می تواند داده های به دست آمده از تحقیقات پیشین را مبنای یک کار تحقیقی تازه قرار دهد.

   ب: آمارهای رسمی

آن دسته داده هایی که توسط فرآیندهای محاسبات آماری دولتی تهیه می شوند و منتشر می شوند. مانند سرشماریها، آمارهای ثبت احوال، درآمد ملی.

   ج: آمارهای غیررسمی

برخی بر این باورند به علت جهت گیری های خاص آمارهای دولتی، باید در تحقیقات به آماری غیررسمی و دولتی نیز توجه داشت.

    د: مدارک و اسناد سازمانی

در هر سازمانی مدارک و پرونده هایی وجود دارد که حاوی داده های مختلفی هستند که می توانند مبنای بررسی ها قرار گیرند، مانند پرونده های کارگزینی، اسناد حسابداری، نقشه ها، مدارک حاصل از مستند سازی، مدارک مربوط به آمارهای تولید، مواد اولیه، مدارک مربوط به زمان انجام کارها، دفاتر گزارش عملکرد شیفت های کاری.

 

 نکات قابل توجه در به کارگیری مدارک و اسناد

    یک پژوهشگر در برخورد با مدارک و اسناد باید پرسشهای زیر را در نظر داشته باشد:

۱ ـ آیا این داده ها موثق اند یا جعلی؟ ۲ـ آیا این داده ها واقعیت را به درستی بیان می کنند؟ خطاهای آنها عمدی اند یا اتفاقی؟ ۳ـ آیا این داده ها اعتمادپذیرند؟ آیا اگر کسی دیگری این داده ها را گردآوری می کرد چیز دیگری درباره آنها گزارش نمی کرد؟ آیا این داده ها از تعصبها و تحریفهای شخصی تأثیر نپذیرفته اند؟ ۴ـ آیا این مواد به گونه ای منظم تهیه شده و شرح کاملی از رویداد مورد توصیف را به دست می دهند؟ این داده ها چه کاستیهایی دارند؟ ۵ـ چرا این داده ها گردآوری شده اند؟ ۶ـ آیا داده های کیفیتی عادی دارند و یا برای یک منظور خاص و احتمالاً تبلیغاتی تهیه شده اند؟ ۷ـ آیا این داده ها خاصیت بازنمایی دارند.

 

منبع : گروه تحقیقاتی نخبگان برتر – انجام پایان نامه – انجام مقاله – انجام پروپوزال