×
با انواع یادداشت‎ها در پژوهش‌های علمی آشنا شوید
نقل لفظ، نقل فکر، خلاصه و نقد و نظر

با انواع یادداشت‎ها در پژوهش‌های علمی آشنا شوید

یادداشت برداری بخش عمده ای از مراحل تحقیق را به خود اختصاص می دهد، و از اهمیت ویژه ای برخوردار است و صرف وقت و دقت در این مرحله، اطمینان کار را افزایش می دهد لذا آشنایی با انواع یادداشت برداری می تواند کمک عمده ای به پژوهشگران کند.

یادداشت ها را می توان از لحاظ شیوه ی ضبط اطلاعات به چهار گروه عمده تقسیم کرد: نقل لفظ، نقل فکر، خلاصه و نقد و نظر؛ که می توان در بالای برگه قید کرد.

نقد لفظ یا نقل مستقیم

در این نوع یادداشت پژوهشگر عین عبارات و جملات متن اصلی را نقل می کند. این گونه نقل ممکن است به آن دلیل صورت گیرد که نویسنده ی اصلی چنان با دقت به توصیف پدیده ی مورد نظر پرداخته یا تعریفی را ارائه کرده است که هر گونه دخل و تصرفی ممکن است اصل فکر  را خدشه دار سازد، یا از ارزش و اعتبار آن بکاهد. در این گونه نقل، باید توجه داشت که بخش مورد نظر که از قسمت مفصل تری جدا و نقل شده به گونه ای باشد که اصل اندیشه نویسنده را دگرگون نسازد. هر گاه منبع مورد استفاده خود از منابع دیگری نقل مستقیم کرده، باید منقول وی را در میان گیومه آورد تا در موقع تهیه دست نوشته، در نقطه گذاری منظور گردد(بخش نقطه گذاری). در نقل لفظ، حتی اگر لغزشی در منبع اصلی باشد باید عینا منعکس گردد، منتهی بلافاصله پس از آن کلمه”کذا” در داخل قلاب به این شکل:{کذا}) می آید.

نقل فکر یا نقل غیرمستقیم

هرگاه عین کلمات و عبارات متن اصلی چندان اهمیتی نداشت، پژوهشگر مممکن است برای رعایت یکدستی در نثذ دستنوشته اش ترجیح دهد فکر طرح شده در منبع مورد استفاده را به زبان و بیان خود بازگو کند. در نقل فکر ممکن است طول نوشته ی متن اصلی الزاما کاهش نیابد، بلکه تنها زبان و ساختار عبارات تغییر کند. در این نوع نقل، پزوهشگر باید توجه داشته باشد که با تغییر کلمات و عبارات اندیشه ی اصلی را دگرگون نسازد.

خلاصه

گاه بیان یک اندیشه در منبع مورد استفاده با ذکر مثال و توصیف و شرح همراه است، ولی پژوهشگر تنها به اندیشه ی اصلی در لابلای آن سطور نیاز دارد و حس می کند که نقل تمام آن بخش بر حجم نوشته می افزاید. در یان صورت دست به تلخیص ان بخش می زندو تلخیص ممکن است به دو شکل انجام گیرد. یکی پژوهشگر قصد ندارد لحن نوشته ی اصلی را تغییر دهد، در این صورت با استفاده از نقطه گذاری بخش هایی را خذف و بخش هایی را حفظ می کند، و بخش های حذف شده با علامت سه نقطه(…) مشخص می گردد. این در واقع نوعی نقل مستقیم ولی تلخیص شده است. دیگر اینکه، پژوهشگر بخش مورد نظر را مطالعه می کند و پس از اینک به خوبی دریافت، بابیان خود منعکس می سازد، که این نوعی نقل غیر مستقیم تلخیص شده است.

نقد و نظر

 گاه در حین یادداشت برداری نکاتی به نظر پژوهشگر می رسد که لازم است ثبت و ضبط شود و احتمالا در دستنوشته منظور گرددد. این دقت و توجه را باید در تمام طول یادداشت برداری پیوسته به کار گرفت، زیرا پژوهشگر خود نیز لازم است در نوشته اش به گونه ای موثر و جدی حضور یابد. در هر زمان که نکته ای به ذهن می رسد باید بی درنگ یادداشت شود. نباید ضبط آن را به زمانی دیگر موکول کرد، زیرا به احتمال زیاد از یاد خواهد رفت.

انواع چهارگانه یادداشت:

همانطور که از شرح انواع چهارگانه یادداشت و نقل بر می آید، این گونه ها مانعه الجمع نیستند، یعنی ممکن است دو یا چند نوع از آن همراه یکدیگر در یک یادداشت به کار رود.

شماره صفحه ای که یادداشت از آن برداشته شده، پس از اتمام یادداشت و در پایان ان قید می گردد (مثلا به این شکل: ص۲۵). اگر یادداشت ا زبیش از یک صفحه گرفته شده باشد، حد صفحات با ذکر نخستین و آخرین صفحه مورد نظر و خط فاصله میان آن‌ها مشخص می‌گردد (مثلا به این شکل: ۲۵-۲۷). باید پیوسته مراقب بود که شماره صفحه ای که از ان یادداشت برداری شده از یاد نرود، زیرا غفلت از این نکته مستلزم بازگشت مجدد به متن هنگام تهیه دستنوشته است، و این کار بسیار وقت گیر خواهد بود زیرا به احتمال زیاد، صفحه ای که یادداشت از آن گرفته شده دیگر در ذهن پژوهشگر نیست. صفحه شمار باید عینا همان گونه که در متن اصلی منعکس است قید شود. مثلا ممکن است یادداشت از مقدمه یا دیباچه کتاب گرفته شود که با حروف ابجد علامت گذاری گردیده یا اعداد صفحه شمار به صورت حروفی نوشته شده باشد، که طبعا به همان صورت ضبط می شود( مثلا به این شکل: ص ط، ص سیزدهم). هر گاه از پانویس صفحه ای یادداشت برداری می شود، علاوه بر ذکر صفحه شمار، ذکر کلمه ی پانویس و شماره ان نیز ضروری است.( مثلا به این شکل: ص۳۲، پانویس ۴).

 

منبع: گروه تحقیقاتی نخبگان برتر – مشاوره پایان نامه – مشاوره مقاله – مشاوره پروپوزال