×

انتخاب موضوع پایان نامه

 

نکاتی کلی در مورد انتخاب موضوع پایان نامه

تعداد قابل توجهی از دانشجویان در مقطع انتخاب موضوع پایان نامه دچار سردرگمی می شوند و نحوه درست مواجهه با موضوع را نمی دانند و درک درستی نیز از هدف از انجام پایان نامه ندارند؛ بنابراین سعی کرده ایم به طور خلاصه نکات پراکنده ای که حاصل تجربیات و مشاهدات بوده است را بیان نماییم.

البته این نکات بیشتر در مورد انجام پایان نامه در سطوح کارشناسی و کارشناسی ارشد است:

موضوع پایان نامه باید کاملا شفاف و تا حد امکان جزئی (و نه کلی) باشد و مرزهای آن مشخص شده باشد. البته تمایل ذاتی انسان ممکن است به سمت کلی نگری و عمومیت در مسائل باشد ولی باید از آن پرهیز کرد، چون باعث سردرگمی و اتلاف وقت و انرژی می شود.
برای این منظور پایان نامه شما باید چند سوال محوری داشته باشد که هدف از انجام پایان نامه پاسخگویی به این سوالات باشد.
موضوع پایان نامه از ادبیات (literature) قوی برخوردار باشد؛ یعنی در اینترنت یا کتابخانه ها که میگردید کلی مطلب و مقاله در این مورد موجود باشد.
حتی الامکان یک تحقیق کاملا مشابه در این موضوع در خارج از ایران انجام شده باشد و مثلا شما آن را برای ایران اجرا کنید. البته در صورتی که تحقیق تان در مورد ایران است و مستلزم جمع آوری آمار و ارقام است ممکن است کارتان سخت شود. در ایران معمولا آمار درست و حسابی وجود ندارد. اول ببینید آماری که می خواهید وجود دارد بعد موضوع را انتخاب کنید.
استاد مناسبی که علاقه مند به موضوع باشد پیدا کنید
استاد مناسب کسی است که اگر سختگیر است در عوض مطالب زیادی از او یاد بگیرید و در قبال سخت گیری واقعا هم وقت و توجه برای کار شما صرف کند و هم برای آینده تحصیلی/شغلی شما مفید و موثر باشد. مثلا بتواند برای ادامه تحصیل شما توصیه نامه (recommendation) مناسبی بدهد یا دارای ارتباطات کاری وسیعی در داخل باشد و برای آینده شغلی شما مفید باشد و البته خودش هم بخواهد این کار را بکند.

با در نظر گرفتن نکات فوق به عنوان معیارهای اصلی، اگر شرایط زیر نیز برآورده بهتر خواهد شد:

با استادی پایان نامه بگیرید که برای آینده شغلی/تحصیلی شما مفید باشد.
موضوع متناسب با محل کار فعلی یا احتمالی آینده تان باشد.
بتوانید برای پایان نامه از جایی کمک هزینه و منابع مالی بگیرید (البته باید ببینید واقعا به دردسرش می ارزد یا نه)
نیم نگاهی به برنامه های بین المللی داشته باشید. بعضی نهادهای بین المللی یا دانشگاه های خارج از کشور در برخی موضوعات، پروژه های در حال اجرا دارند و از برخی موضوعات حمایت می کنند.

موضوع چندان هم مهم نیست:

ممکن است قدری توی ذوقتان بخورد، ولی هدف اصلی از انجام پایاننامه در سطح کارشناسی ارشد این نیست که خیلی دستاوردهای علمی جدیدی داشته باشید و مرزهای دانش را جا به جا کنید یا به نتایجی برسید که عملی و کاربردی و مفید باشد.

به نظر ما هدف اصلی این است:

۱- شما با انجام یک تحقیق به روش علمی آشنا شوید و مهارتهای زیر را کسب کنید:
* جستوجوی منابع (بدانید دنبال چه میگردید و الا توی اینترنت گم میشوید و ساعتها وقتتان تلف میشود.)
* مرور ادبیات موضوع: کارهای قبلی انجام شده در ایران و جهان (چه مقالاتی را بخوانید، چقدرش را بخوانید ممکن است فقط چکیده یا نتیجه گیری یا دیدن یک جدول کفایت کند.)
* دسته بندی (مطالبی را که میخوانید چطور دسته بندی کنید و نت برداری کرده از آن در پایان نامه خود استفاده کنید)
* انتخاب روش و متدولوژی علمی و مشخص برای پاسخگویی به سوالات
* جمع آوری داده ها (data) در صورت نیاز
۲- توانایی شما در نوشتن یک تحقیق مطابق با استانداردهای علمی افزایش یابد و هم به لحاظ محتوا و هم شکل (چکیده، مقدمه، فصلبندی، جداول و…) شکل و شمایل علمی داشته باشد.
۳- با مسائل اجرایی یک تحقیق (از پرسشنامه و تحقیق میدانی گرفته تا کار با نرم افزار و نهایتا سفارش تایپ و صحافی و…) درگیر شوید. خواهید دید که حتی کارهای پیش پا افتاده هم کلی از شما وقت خواهد گرفت البته چیزهای جدیدی هم یاد می گیرید.
۴- تحقیق خود را به نحو مطلوبی ارائه کنید و با مهارت های گفتاری و سخنرانی و ارائه آشنا شوید.
۵- در معرض نقد و داوری قرار گیرید و بتوانید از کارتان دفاع کنید و واکنش منطقی به انتقادات داشته باشید.

نکته مهم:

همه کارهای فوق را در یک مدت زمان معین و با یک کیفیت معین (و با صرف انرژی معین) انجام دهید. مثلا شما شاید با خود فکر کنید اگر ۱۰ سال وقت داشته باشم میتوانم یک تحقیق خیلی عالی انجام دهم… کسی از شما چنین چیزی نمیخواهد. انتظار این است که در همان مدت زمان تعیین شده کارتان را با کیفیت مورد قبول ( و نه عالی) ارائه دهید.
به عبارت دیگر با مفهوم مدیریت زمان، هزینه و انرژی به طور عملی درگیر شوید. معمولا (تقریبا همیشه!) کارها بیشتر از آن چیزی که فکرش را میکنید طول میکشد؛ بنابراین از همین ابتدا در نظر داشته باشید که اگر آخرین مهلت ارائه پایان نامه شش ماه دیگر است شما تا چهار ماه دیگر کارتان تمام شده باشد.

منبع : گروه تحقیقاتی نخبگان برتر – انجام پایان نامه – انجام مقاله – انجام پروپوزال