×

آفت زدگی فرآیند پایان نامه نویسی در ایران

بحران کیفی پایان نامه نویسی

شواهد بیانگر آن است که فرآیند پایان ‌نامه نویسی در اکثر گروه‌های آموزشی دانشگاه‌های ایران دچار بحران‌های کیفی شده و ضروری است هر کسی به میزان نقشی که در این باره دارد به سهم خود در کاهش آن گامی بردارد.

 

این بحران‌ها عبارتند از:

  1. قبول کردن بیش از حد مسئولیت راهنمایی یا مشاوره توسط اساتید (به دلایلی مانند بالا بودن تعداد دانشجویان، وضع معیشتی نا‌مناسب استادان، پذیرش رساله بیشتر به عنوان نشانه‌ برتری و مقبولیت استاد نسبت به همکاران، حرص، وضعیت خاص تخصصی استاد، کمبود استادان آشنا با امر تحقیق، اخلاقیات ویژه استاد،….)
  2. اختصاص ندادن زمان لازم برای راهنمایی و ارائه مشاوره لازم از طرف اساتید به دانشجویان (به دلایلی مانند میزان ساعات زیاد تدریس، جدی نگرفتن امر پایان‌ نامه نویسی، نداشتن آشنایی استادان با مبانی روش تحقیق و در نتیجه عدم حساسیت آن‌ها به بسیاری از قواعد تحقیق، نبود مکان مناسب برای گفتگو و بحث با دانشجویان.)
  3. عدم آشنایی اکثر اعضای شورا ها و کمیته های تحصیلات تکمیلی و یا مراکز تصویب کننده طرح های تحقیقاتی در دانشکده ها با مبانی روش تحقیق .

این عدم آشنایی به دو شکل زیر نمایانگر می‌شود:

الف: وارد کردن ایرادهای غیرعلمی و روش شناختی بر طرح‌های تحقیق که از سوی دانشجویان برای تصویب ارائه می‌شود.

ب: تصویب بی‌جا برخی از طرح‌های تحقیق که ابتدایی‌ترین اصول روش تحقیق در آن رعایت نشده است.

  1. نبودن سیستمی که نحوه هماهنگی تدریجی در طی مراحل تحقیق پایان نامه نویسی بین استادان مشاور و راهنما را فراهم می آورد. (بعضی اوقات مشاهده می‌شود که نبود ذهنیت مشترک و تفاهم اخلاقی بین استادان راهنما و مشاورین، مدت‌ها دانشجویان را سرگردان ساخته یا در مراحل پایانی تحقیق یکی از استادان مذکور با آنچه که دانشجو از ابتدا انجام داده مخالفت می‌کند.)
  2. نبود یک ذهنیت شفاف در بین دانشجویان در میزان و چگونگی انتظار آنان از نقش استاد راهنما و مشاورین در فرآیند پایان نامه نویسی و بالعکس .
  3. کلیشه ای شدن قالبهای ذهنی برخی از استادان در امر پایان نامه نویسی. (برخی از استادان به علت آشنایی با یک روش یا یک آزمون آماری خاص همه‌ موضوعات و همه‌ فرضیه‌ها را در آن قالب خاص می‌گنجانند. لذا مشاهده می‌شود تمامی دانشجویانی که به راهنمایی استاد مذکور رساله گذرانده‌اند مانند این است که کپی‌سازی کرده‌اند.)
  4. تکیه بر کمیت و تعداد صفحات بدون حساسیت به کیفیت یا درواقع همان بحران حجم گرایی که در اکثر پایان نامه ها وجود دارد. (جلوه‌هایی از این بحران خود را در بی‌ربط بودن بخش‌هایی از ادبیات تحقیق پایان‌نامه با موضوع و مسئله‌ اصلی تحقیق، یک رویه تکثیر کردن به تقلید غربیان در عین‌گرانی و وارداتی بودن کاغذ در کشور، استفاده از حروف درشت برای تایپ… نشان می‌دهد.)
  5. غیر استاندارد بودن معیارهای ارزیابی یک پایان نامه یا یک رساله تحقیقی . (شیوه‌های متنوع و سلیقه‌ای نمره دادن در جلسات دفاع خود گواه روشنی بر این امر است.)
  6. تکراری بودن موضوع اکثر رساله ها و پایان نامه ها و محدود شدن آنها به بررسی نقشها و رابطه ها .
  7. عدم همکاری سازمان ها با دانشگاهها و دانشجویان . (این امر به دلایلی چون هراس، بی‌اعتمادی، پرهیز از دردسرهای دانشجویی در محیط کار، تلقی سیاسی از اطلاعات موجود در سازمان…. صورت می‌پذیرد.)
  8. دایر شدن مراکز و مؤسساتی که پایان نامه نویسی می کنند و زحمت پایان نامه نویسی را هموار ساخته اند .
  9. شیوع بی رویه نظرسنجی و کاربردهای بی مورد پرسشنامه برای جمع آوری داده ها و اطلاعات در تحقیقات .

 

منبع : گروه تحقیقاتی نخبگان برتر – انجام پایان نامه – انجام مقاله – انجام پروپوزال